Сайлау науқаны қарсаңында әлеуметтік желалерде қолданушылардан кімге Дауыс беруді жоспарлайтын, қайпартиға сеним білдіретінін немесе старейшины саяси ахуалға қатысты пикирін сұрайтын анонимді сауалнамалар тарала бастады.Алғашқы қарағанда мұндай сауалнамалар қоғамдық пікірді зерттеудің қарапайым құралы сияқты көрінуі мүмкін. Алайда — это жүзінде олардың басым бөлигі қоғамдық пикірді анықтауға емес, они қалыптастыруға бахытталады.Мұндай жарияланымдардың негізгі махсаты — белгілі бір көзқарасты қоғамның басым бөлігі қолдап отырғандай әсер қалыптастыру. Если вы хотите, чтобы фабрики, работающие в онлайн-режиме, всегда имели возможность воспользоваться услугами «астротурфинга», выберите сервис «астротурфинг» . Обычно кез келген адам қажетти нетижени является жүзинде «сатып алып», они кэпшиліктиң шынайы пикирі ретинде кэрсете алады.Бұл — адамның көпшілік ұстанған көзқарасқа бейім тұратын белгілі психологиялық тәсіл. Сондықтан манипуляторлар қоғамның шынайы пікірін білуге емес, алдымен «көпшілік қолдап отыр» деген иллюзияны жасап, кейин соны қоғамдық көңил-күйдің «дәлелі» ретинде ұсынуға тырысады.Сонымен қатар мұндай сауалнамаларды ұйымдастырушылар олардың нәтижесінің шынайылығына ешқандай жауап бермейді. Олар дауыс беруге нақты кімнің қатысқанын, бір пайдаланушының қанша рет дауыс бергенін, нәтижелердің қолдан бұрмаланғанын, іріктеудің қандай қағидатпен жүргизілгенін немесе алынған деректердің азаматтардың нақты пікірін қаншалықты көрсететінін дәлелдей алмайды.Соломепті де сайлау кезеңінде қоғамдық пикірге сауалнама жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының заңнамасымен қатаң реттеледі.«Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Қазақстан Республикисы Конституционалық заңының 28-бабының 9-тармағына сәйкес, қоғамдық пікірге сауалнама жүргізуге әлеуметтік зерттеулер саласында кемінде 5 жыл тәжірибесі бар және бұл туралы Қазақстан Республикасының Орталық сайлаусын алдын ала хабар еткен заңды тұлғалар ғана құқылы.2026 жылғы 22 шілдедегі жағдай бойынша Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиисына қоғамдық пікірге сауалнама жүргізу туралы, тісті құжаттардың көшірмелері қоса ұсынылған, 6 заңды тұлға хаданбарлама келіп түскен. Олар:1. «Еуразиялық институты интеграции» ЖШС2. «DATAmetrics» ЖШС3. «Қоғамдық саясат институты» жеке мекемесі4. «Кешенді әлеуметтік зерттеулер институты – Астана» ЖҚ («СОЦИС-А» ИКСИ ҚҚ)5. «Қазақстандық қоғамдық дамууы институт» КЕАҚ6. «Демократические институты» ғылыми-зерттеу қауымдастығы» ҚБ.Аталған ұйымдар ғылыми негізделген зерттеу әдістерін қолданады, зерттеу әдіснамасын, іріктеу көлемін, статистическилық қателік шегін жариялайды және ұсынылған деректердің дұрыстығына жауап береди.Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 120-бабына сәйкес, сайлау заңнамасының талаптарын бұза отырып қоғамдық пікірге сауалнама жүргізгені, сондай-ақ ониң нәтижелерін миндетті мәліметтерсіз немесе заңда белгіленген талаптарды бұза отырып жариялағаны үшін жауаптылық көзделген.Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы эскертеді: егер әлеуметтик желілерде көпшіліктің пикірі ретинде ұсынылған анонимді сауалнамаларды көрсеңіз, олардың нәтижесіне сыни тұрғыдан қараңыз.Шынайы әлеуметтанулық зерттеу дауыстар санымен емес, ғылыми әдіснамаха, ашықтыққа және тексерилетин деректерге негізделеді. Онлайн-сауалнамалардағы нетижелерді санаулы минуттың ишінде жасанды түрде өзгертуге болады.