«Тілі жоғалған ұлттың өзі де жоғалады» деген қанатты сөздің астарында терең мағына жатыр. Тіл – ұлттың жаны, рухы, тарихы мен тағдыры. Халықтың ғасырлар бойы жинаған рухани қазынасы мен мәдени мұрасы ең алдымен оның тілінде сақталады. Сондықтан мемлекеттік тілді дамыту, оның қоғамдық өмірдегі беделін арттыру және жас ұрпақтың бойына ана тіліне деген құрметті қалыптастыру – әрбір азаматтың қасиетті міндеті.
Тәуелсіз Қазақстан үшін қазақ тілінің орны ерекше. Мемлекеттік тіл – ел тәуелсіздігінің басты нышандарының бірі ғана емес, қоғамды біріктіретін маңызды құндылық. Бүгінде Қазақстан Республикасында мемлекеттік тіл саясатын тиімді жүзеге асыру мақсатында көптеген жобалар қолға алынып, ауқымды жұмыстар атқарылуда. Бұл бастамалардың негізгі мақсаты – қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейту, оның беделін көтеру және қоғамдық өмірдің барлық саласында кеңінен қолданылуын қамтамасыз ету.
Осы бағытта Жетісу облысының Ескелді ауданында да жүйелі жұмыстар жүзеге асырылып келеді. Өңірде мемлекеттік тілді дамытуға бағытталған іс-шаралар, мәдени жобалар, танымдық кездесулер мен шығармашылық байқаулар тұрақты түрде ұйымдастырылып, халық арасында кең қолдау табуда.
Мемлекеттік тіл – ұлттық бірегейліктің негізі.
Қазақ тілі – халқымыздың ғасырлар бойы сақтап келген рухани байлығы. Тіл арқылы ұлт өзінің тарихын, дүниетанымын, мәдениетін және салт-дәстүрін ұрпақтан ұрпаққа жеткізеді. Сондықтан мемлекеттік тілдің дамуы – ұлттық бірегейлікті сақтаудың басты кепілі.
Қазіргі таңда әлемде жаһандану үдерісі қарқынды жүріп жатыр. Мұндай жағдайда әр халық өзінің ұлттық ерекшелігін сақтауға ұмтылады. Ал ұлттық ерекшеліктің ең басты белгісі – тіл. Сондықтан мемлекеттік тілді дамыту тек мәдени мәселе ғана емес, стратегиялық маңызы бар мемлекеттік міндет болып саналады.
Ескелді ауданында бұл бағыттағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Аудан көлемінде мемлекеттік тілдің мәртебесін арттыруға бағытталған мәдени-көпшілік іс-шаралар өткізіліп, тұрғындар арасында тіл мәдениетін қалыптастыруға ерекше көңіл бөлінуде.
Тіл тағдыры – ұрпақ тағдыры.
Кез келген елдің болашағы жастардың қолында. Сондықтан мемлекеттік тілдің келешегі де жас ұрпақтың ана тіліне деген көзқарасына байланысты.
Ескелді ауданындағы білім беру мекемелерінде мемлекеттік тілді оқыту сапасын арттыру бағытында ауқымды жұмыстар жүргізілуде. Мектептерде қазақ әдебиеті мен тілін насихаттайтын түрлі байқаулар, пәндік олимпиадалар, пікірсайыс турнирлері мен әдеби кештер ұйымдастырылып келеді.
Мұндай шаралар оқушылардың сөздік қорын байытып қана қоймай, олардың ұлттық құндылықтарға деген құрметін арттыруға ықпал етеді. Әсіресе, қазақтың ұлы ақындары мен жазушыларының шығармаларын дәріптеу арқылы жастардың рухани дүниесі қалыптасады.
Ұлы ағартушы Ахмет Байтұрсынұлы: «Тілі жоғалған жұрттың өзі де жоғалады» деген болатын. Бұл сөздің мәні бүгінгі күні бұрынғыдан да өзекті. Өйткені мемлекеттік тілдің тағдыры – елдің болашағымен тікелей байланысты.
Бүгінгі таңда қоғам өмірін ақпараттық технологияларсыз елестету мүмкін емес. Интернет пен әлеуметтік желілер халықтың негізгі ақпарат алу көзіне айналды. Сондықтан мемлекеттік тілдің цифрлық кеңістіктегі қолданысын арттыру – маңызды міндеттердің бірі.
Соңғы жылдары қазақ тіліндегі интернет контенттің көлемі айтарлықтай өсті. Бұл мемлекеттік тілдің жаңа заман талаптарына бейімделіп келе жатқанын көрсетеді. Ескелді ауданындағы мекемелер мен ұйымдар да ресми ақпараттарды мемлекеттік тілде жариялап, қазақ тіліндегі контенттің көбеюіне өз үлестерін қосуда.
Әлеуметтік желілерде қазақ тілінде жүргізілетін танымдық жобалар, тарихи деректер, мәдени бағдарламалар мен тәрбиелік маңызы бар бейнематериалдар жастар арасында үлкен сұранысқа ие болуда. Бұл өз кезегінде мемлекеттік тілдің беделін арттыруға ықпал етеді.
Бұқаралық ақпарат құралдары – тіл жанашыры болып табылады.
Қоғамдық пікір қалыптастыруда бұқаралық ақпарат құралдарының орны ерекше. Газет, радио, теледидар және интернет-басылымдар мемлекеттік тілді насихаттаудың тиімді алаңына айналып отыр.
Қазақ тіліндегі сапалы журналистика халықтың тілге деген қызығушылығын арттырып, ұлттық құндылықтарды дәріптеуге мүмкіндік береді. Мемлекеттік тіл мәселесіне арналған мақалалар мен бағдарламалар қоғам назарын маңызды мәселелерге аударып келеді.
Ескелді ауданында аудандық басылымдар мен ақпараттық платформалар өңірдің тыныс-тіршілігін мемлекеттік тілде насихаттап, халыққа сапалы ақпарат ұсынуда. Бұл жұмыстар тұрғындардың мемлекеттік тілге деген құрметін арттыруға және оның қоғамдық маңызын күшейтуге септігін тигізуде.
Мемлекеттік тілді дамыту тек мемлекеттік органдардың міндеті емес. Бұл – бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігі. Әрбір азамат қазақ тілінің өркендеуіне үлес қосқанда ғана мемлекеттік тілдің мәртебесі арта түседі.
Қазақ тілінде сөйлеу, ресми және күнделікті қарым-қатынаста мемлекеттік тілді қолдану, балаларды ана тілінде тәрбиелеу – тілге деген шынайы құрметтің көрінісі.
Ескелді ауданында өткізілетін түрлі мәдени шаралар, ұлттық мерекелер, әдеби кездесулер мен шығармашылық байқаулар халықтың тілге деген сүйіспеншілігін арттырып келеді. Осындай игі бастамалар мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейтіп, қоғамдағы беделін нығайтуға ықпал етеді.
Ескелді – мемлекеттік тіл мерейін асқақтатқан өңір.
Ескелді ауданы – ұлттық құндылықтарды дәріптеуде өзіндік орны бар өңір. Мұнда мемлекеттік тілді дамытуға бағытталған жұмыстар тек мерекелік шаралармен шектелмейді. Тіл саясатын жүзеге асыруға білім беру ұйымдары, мәдениет мекемелері, кітапханалар, жастар ұйымдары және бұқаралық ақпарат құралдары белсенді қатысуда.
Аудан тұрғындарының мемлекеттік тілге деген құрметі мен жанашырлығы қазақ тілінің болашағына деген сенімді нығайтады. Мемлекеттік тілдің қоғамдық өмірдегі рөлін күшейту бағытындағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғасын табатыны анық.
Тіл – халықтың рухани тұғыры, ұлттың мәңгілік құндылығы. Қазақ тілінің өркендеуі – тәуелсіз Қазақстанның өркендеуі. Сондықтан мемлекеттік тілді дамыту, насихаттау және оның қолданылу аясын кеңейту – баршамыздың ортақ міндетіміз.
Ескелді ауданында атқарылып жатқан жұмыстар мемлекеттік тіл саясатының өміршеңдігін дәлелдейді. Тілге деген құрмет пен жауапкершілік артқан сайын қазақ тілінің мәртебесі де биіктей түседі.
Ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының «Сөзі жоғалған жұрттың өзі де жоғалады» деген даналық сөзі әрдайым жадымызда болуы тиіс. Ендеше, мемлекеттік тілді көздің қарашығындай сақтап, оның мерейін үстем ету – әрбір қазақстандықтың азаматтық парызы.
Мемлекеттік тілдің мәртебесі биік болса, мемлекеттің де мерейі үстем болмақ.
Диана Дауренқызы
«Жетісу Шұғыласы» газетінің журналист-дизайнері