Табиғат – адамзаттың өмір сүру ортасы, тіршіліктің қайнар көзі. Адам табиғатпен етене байланыста өмір сүреді. Сондықтан қоршаған ортаның тазалығы мен экологиялық тепе-теңдігін сақтау – әрбір азаматтың басты міндеттерінің бірі. Қазақ халқы ежелден табиғатты ерекше қадірлеп, туған жердің қасиетін жоғары бағалаған.
«Жер – ырыстың кіндігі», «Судың да сұрауы бар» деген дана сөздер халқымыздың табиғатқа деген жанашыр көзқарасын білдіреді.
Қазіргі таңда әлем бойынша экологиялық мәселелер күн тәртібіндегі ең маңызды проблемалардың біріне айналды. Ауаның ластануы, орман алқаптарының азаюы, су тапшылығы, тұрмыстық қалдықтардың көбеюі – адамзат алдында тұрған үлкен қауіп. Қазақстан да бұл мәселеден тыс қалған жоқ. Сондықтан елімізде қоршаған ортаны қорғауға бағытталған көптеген бағдарламалар мен жобалар жүзеге асырылуда.
Таза Қазақстан – бұл тек көше тазалығы ғана емес. Бұл – экологиялық мәдениет, туған жерге деген сүйіспеншілік, табиғатты аялау және болашақ ұрпақ алдындағы жауапкершілік. Біз табиғатты қорғау арқылы келешек ұрпаққа таза ауа, мөлдір су, жасыл орман мен көркем табиғатты аманаттаймыз.
Табиғат – адамзаттың ортақ байлығы
Адам баласы табиғатсыз өмір сүре алмайды. Таза ауа мен таза су – денсаулықтың кепілі. Табиғат адамға азық-түлік, киім, энергия, құрылыс материалдарын береді. Сондықтан қоршаған ортаны қорғау – бүкіл адамзаттың ортақ міндеті.
Қазақстан табиғи байлыққа өте бай мемлекеттердің бірі. Ұлан-ғайыр даламыз, биік тауларымыз, көлдеріміз бен ормандарымыз еліміздің баға жетпес қазынасы болып табылады. Алайда соңғы жылдары экологиялық мәселелердің ушығуы табиғатқа үлкен қауіп төндіруде.
Өнеркәсіп орындарының көбеюі, көлік санының артуы, қоқыстың шамадан тыс жиналуы қоршаған ортаға кері әсерін тигізуде. Кейбір аймақтарда ауаның ластану деңгейі жоғарылаған.
Өзен-көлдердің тартылуы, орман-тоғайлардың азаюы да табиғаттың тепе-теңдігін бұзуда.
Табиғатты қорғау – тек эколог мамандардың немесе мемлекеттік мекемелердің ғана емес, әр адамның азаматтық борышы. Әрбір адам өз әрекетіне жауапкершілікпен қарап, табиғатты қорғауға үлес қосуы керек.
Экологиялық мәдениет – өркениетті қоғамның белгісі
Экологиялық мәдениет – адамның қоршаған ортаға деген жауапкершілігі мен қамқорлығы. Қоғамның мәдени деңгейі көбінесе оның табиғатқа деген қарым-қатынасымен өлшенеді.
Кей адамдар қоқысты кез келген жерге тастап, табиғатқа зиян келтіріп жатады. Мұндай әрекеттер экологиялық мәдениеттің төмендігін көрсетеді. Ал табиғатты қорғауға атсалысу, сенбіліктерге қатысу, ағаш отырғызу – жоғары мәдениеттің белгісі.
Балаларды кішкентайынан тазалыққа, табиғатты сүюге тәрбиелеу өте маңызды. Мектептерде экологиялық тәрбие жұмыстары жиі жүргізілуі тиіс. Оқушыларға табиғатты қорғаудың маңызы түсіндіріліп, қоршаған ортаға жанашырлық сезімі қалыптастырылуы қажет.
Қазіргі таңда көптеген жастар экологиялық акцияларға белсенді қатысып жүр. Олар ағаш отырғызу, өзен-көлдерді тазарту, қоқысты сұрыптау сияқты шараларға атсалысып келеді. Бұл – болашаққа деген жауапкершіліктің айқын көрінісі.
Елімізде соңғы жылдары экология мәселесіне ерекше көңіл бөлінуде. «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында көптеген игі шаралар жүзеге асырылып келеді. Бағдарламаның басты мақсаты – қоршаған ортаның тазалығын сақтау, халықтың экологиялық мәдениетін қалыптастыру және табиғатты қорғау жұмыстарын күшейту.
Республиканың барлық өңірлерінде сенбіліктер ұйымдастырылып, көшелер мен саябақтар тазартылуда. Ағаш отырғызу акциялары өткізіліп, жасыл аймақтар көбейіп келеді. Сонымен қатар халық арасында қоқысты сұрыптау мәдениеті де біртіндеп дамып келеді.
Бұл бастамалардың қоғам үшін маңызы зор. Себебі таза орта – адамның денсаулығы мен өмір сапасының кепілі. Әрбір азамат туған жерінің тазалығына бейжай қарамауы тиіс.
Қалдық мәселесі – өзекті проблема
Қазіргі таңда тұрмыстық қалдықтардың көбеюі үлкен экологиялық мәселеге айналып отыр.
Пластик бөтелкелер, полиэтилен пакеттер, тұрмыстық қалдықтар табиғатқа үлкен зиян келтіреді.
Пластик қалдықтар табиғатта жүздеген жылдар бойы шірімейді. Олар топырақты, суды ластап, жануарлар мен құстарға қауіп төндіреді. Сондықтан қалдықтарды қайта өңдеу мәселесіне ерекше көңіл бөлу қажет.
Көптеген дамыған елдерде қоқысты сұрыптау жүйесі жақсы жолға қойылған. Қазақстанда да бұл бағытта жұмыстар жүргізілуде. Арнайы қоқыс жәшіктері орнатылып, қайта өңдеу зауыттары іске қосылуда.
Әр адам тұрмыстық қалдықтарды азайтуға өз үлесін қоса алады. Мысалы:
-пластик пакеттердің орнына матадан жасалған сөмке қолдану;
-суды және электр қуатын үнемдеу;
-қоқысты арнайы орындарға тастау;
-табиғат аясында демалғаннан кейін қоқысты жинап кету.
Осындай қарапайым әрекеттердің өзі қоршаған ортаны қорғауға үлкен көмегін тигізеді.
Су мен ауаның тазалығы
Су – тіршілік көзі. Адам сусыз өмір сүре алмайды. Сондықтан су ресурстарын қорғау – маңызды міндеттердің бірі.
Қазақстанда кейбір өңірлерде су тапшылығы мәселесі байқалады. Өзен-көлдердің тартылуы, судың ластануы халыққа үлкен қиындық туғызуда. Өнеркәсіп қалдықтары мен тұрмыстық қоқыстар су көздеріне түсіп, экологиялық жағдайды нашарлатуда.
Ауаның ластануы да өзекті мәселелердің бірі. Зауыт-фабрикалардан шығатын түтін, көліктерден бөлінетін газдар атмосфераны ластауда. Бұл адам денсаулығына кері әсер етеді.
Сондықтан экологиялық қауіпсіздікті сақтау үшін:
-өндіріс орындарында сүзгі жүйелерін орнату;
-қоғамдық көлікті дамыту;
-жасыл желектерді көбейту;
-су ресурстарын үнемдеу қажет.
Табиғатты қорғау – болашаққа қамқорлық
Бүгінгі ұрпақтың табиғатқа жасаған қарым-қатынасы келешек ұрпақтың өміріне тікелей әсер етеді.
Егер біз қоршаған ортаны қорғамасақ, болашақта экологиялық апаттарға тап болуымыз мүмкін.
Табиғатты қорғау – тек бір күндік шара емес. Бұл – үздіксіз жүргізілетін маңызды жұмыс. Әр адам өзінен бастап, айналасын таза ұстауға дағдылануы қажет.
Қазақ халқы табиғатты ерекше қастерлеген. «Бұлақ көрсең – көзін аш», «Атадан мал қалғанша, тал қалсын» деген нақыл сөздер соның дәлелі.Біз де ата-баба дәстүрін жалғастырып, табиғатты аялау мәдениетін болашақ ұрпаққа үйретуіміз керек.
Таза Қазақстан – баршамыздың ортақ мақсатымыз.
Қоршаған ортаны қорғау, табиғатты аялау, тазалық сақтау – әр азаматтың қасиетті борышы.
Туған жердің тазалығы – елдің абыройы мен болашағының кепілі. Егер әр адам өз ауласын, өз көшесін, өз қаласын таза ұстаса, еліміз де көркейе түседі.
Біз табиғатты бүгін қорғасақ, келешек ұрпаққа жарқын болашақ сыйлаймыз. Сондықтан табиғатты қорғауды өмір салтына айналдыруымыз қажет.
Таза табиғат – дені сау ұлттың кепілі. Ендеше, туған жерімізді аялайық, қорғайық және келер ұрпаққа таза күйінде аманат етейік!
«Бізге – борыш, ұрпаққа – аманат» деген ұлы ұстанымды әрқашан жадымызда сақтайық.
Дара Дана